Çin yapımı oto yedek parçaları piyasada boy göstermeye baÅŸladı. Otomotiv sanayicileri tedirgin: “Çin malı parçaları test ettirdik. Rot ve rotil inÅŸaat demiri kalitesinde çıktı, jantlar ise 100-150 saatte dağılıyor.”
Yedek parça üreticileri, Çin’den gelen ucuz yedek parçaların hem haksız rekabete yol açtığını hem de insan güvenliÄŸini tehlikeye attığını ifade ediyor.
Avrupa standartlarını yakalayamadığı için ithalatına izin verilmeyen Çin otomobillerinin önümüzdeki yıl Türkiye’de satışa sunulması için hazırlıklar sürüyor. Bazı Türk firmaları Çinlilerle anlaÅŸma imzalarken, 50 kadar ÅŸirketin de imza aÅŸamasında olduÄŸu belirtiliyor. Ancak Çin otomobili satışa çıkmadan önce, ucuz yedek parçaları Türkiye’de araçlara takılmaya baÅŸlandı. Bunların sayısı piyasada her geçen gün artıyor. Otomobilde hayatî önem taşıyan parçaların yurtiçindeki üretiminde TSE standartları mecburiyeti aranırken Çin’den gelenlerin yeterince denetime tabi tutulmaması endiÅŸelere yol açıyor. Sanayiciler bu ürünlerin Türkiye’ye giriÅŸine onay veren Dış Ticaret MüsteÅŸarlığı’nı suçlarken Türk Standartları Enstitüsü’nün de yetersiz kalmasından ÅŸikayetçi. Önemli otomotiv üretim merkezlerinden Bursa’da faaliyet gösteren Öznur Otomotiv’in sahibi Kemalettin Bayram, yapılan testlerde Çin malı rot, rotil ve rot başının inÅŸaat demiri kalitesinde çıktığına dikkat çekiyor. Bayram, “Bu yedek parçayı kullanan otomobilde direksiyon, seyahat esnasında sürücünün elinde kalabilir.” uyarısında bulunuyor. UludaÄŸ Taşıt Araçları Yan Sanayii Ä°hracatçıları BirliÄŸi BaÅŸkanı Erkut Özerman da yerli ve Çin malı arasındaki kalite farkını jantları örnek vererek açıklıyor: “Türkiye’de üretilen jantlar AB standartlarında, 800 saatlik dayanıklılık testine tabi tutuluyor. Çin’den gelen jantlar ise 100-150 saatte dağılıyor. DiÄŸer parçalarda da durum farksız. Bir an önce tedbir alınmalı.”
Çin’den gelen yedek parçaların yeterince denetlenmemesinden yakınan Erkut Özerman, hiçbir AB ülkesine Çin’den standart dışı parçanın giremediÄŸini vurguluyor. “Oto yedek parçalarının TSE ve AB standartlarına uygun olup olmadığı ülkemize girmeden tespit edilmeli.” diyen Özerman, içeride üretilen otomobillerin parçalarının yüzde 70′inin ithal olduÄŸuna dikkati çekiyor; bilinçli tüketicilerin araçlarını oto servislerine götürmesi sebebiyle sorun yaÅŸamayacağına iÅŸaret ediyor.
Sektöre radyatör, kalorifer, hava filtresi, benzin ve yaÄŸ hortumları üreten Özünverler’in genel müdürü Ayhan KorgavuÅŸ, kalitesiz parçanın otomotiv sanayiinde insan hayatının riske edilmesi anlamı taşıdığına iÅŸaret ediyor. Bursa’da direksiyon aksamı içerisinde yer alan rot, rotil ve rotbaşı üretimi yapan Öznur Otomotiv Sanayii Limited Åžirketi sahibi Kemalettin Bayram da, Çin’den getirilen parçaların sektöre büyük darbe vurduÄŸu inancında. Türkiye’de TSE standartlarına göre üretim yapmanın kanuni zorunluluk olduÄŸunu vurgulayan Bayram, ithalatta ise aynı hassasiyetin gösterilmemesinden yakınıyor. Çin’den gelen rot, rotil ve rotbaşından sadece rotbaşı için denetim zorunluluÄŸu olduÄŸunu ifade eden Bayram, şöyle konuÅŸuyor: “Bunu bilen ithalatçı, rotbaşını, rot ve rotil göstererek geçiriyor. Biz piyasada satılan Çin’den gelen söz konusu bu parçaları TSE mühendisleri eÅŸliÄŸinde test ettik. Sertlik deÄŸerlerini tespit ettik, inÅŸaat demiri çıktı. Bu ÅŸu demek: Çin malı yedek parça kullanan otomobilde direksiyon seyahat esnasında her an sürücünün elinde kalabilir. Bunun baÅŸka bir izahı yok. Resmen insanların hayatı ile oynanıyor.” Bayram’ın dikkat çektiÄŸi bir diÄŸer konu da haksız rekabet. Bayram, kendisinin 3 dolara mal ettiÄŸi bir parçanın Çin’den 1 dolara tedarik edilebildiÄŸini iÅŸaret ederken, bir diÄŸer üretici Hüseyin Ä°leri de, ularlararası rekabette ucuz ve kalitesiz ürünler dolayısıyla karşılaÅŸtıkları zorluklara iÅŸaret ediyor. ÃœrettiÄŸi vites kauçuÄŸu, motor takozu, fren lastiÄŸi ve amortisör lastiÄŸi ile yurtiçi ve dışında önemli bir pazara sahip olan Çimsan Otomotiv Yedek Parça Yan Sanayii’nin sahibi Ä°leri, TSE standartlarında ürettikleri malları Ä°ngiltere’den Ä°srail’e kadar pek çok ülkeye sattıklarını ifade ediyor. Cezayir pazarını fiyat sebebiyle Çin’e kaptırdıklarını vurgulayan Ä°leri, “Ä°ran’a mal satıyoruz ama bize Çin’in fiyatını gösteriyorlar. Bizim ürünlerimizin Çin karşılığını, yarı fiyatına piyasadan almak mümkün. Kalite farkı o kadar bariz ki, motor takozunu deÄŸiÅŸtirdikten sonra yenilemek zorunda kalıyorsunuz. Motor takozu deyip geçmemek lazım. Hem motorun titreÅŸimini emer hem de moturu yerinde tutar. Motoru yerinde tutamazsanız kaportayı delip dışarı çıkar.” diyor. UludaÄŸ Ä°hracatçı Birlikleri Genel Sekreteri Ä°brahim Okur, Türkiye’de ithalat ve ihracatın Dünya Ticaret Mevzuatı ve Gümrük BirliÄŸi ülkeleri için belirlenen mevzuata göre yapıldığını ifade ediyor. Normal ÅŸartlarda Çin’den standart dışı bir malın Türkiye’ye giriÅŸ yapması halinde uluslararası ticaret mevzuatı gereÄŸi bunun iade edilmesi gerektiÄŸini belirten Okur, Çin’in de Dünya Ticaret Örgütü’ne girdiÄŸini vurguluyor. Standart dışı malları dünyaya satmaya kalktığında Çin’e bu örgüt tarafından yaptırım uygulanacağını kaydeden Okur, “Çin ÅŸu anda kalitesiz malları çok ucuza satsa da bir süre sonra satamayacaktır. Ayrıca kalitesiz malı kimse almadığı için ister istemez, standartlara uygun mal üretmeye baÅŸlayacaktır. Ä°thal edilen bir ürünün iç piyasada satılması için TSE ÅŸartı gerekiyorsa bu konu enstitü tarafından takip edilmelidir.” ifadelerini kullanıyor.
TSE Genel BaÅŸkanı Kenan Malatyalı ise, kurum olarak kendilerine verilen talimatları yerine getirdiklerini ifade ediyor. Malatyalı, “Bize bu konuyla ilgili bir görev verilirse bunu yerine getirmeye hazırız. Ancak ÅŸu anda bize böyle bir görev verilmiÅŸ deÄŸil. Herkes böyle bir durumda bizi suçluyor; ama biz karar alıcı kurum deÄŸiliz.” diyor.
Türk üreticiler: Dünya pazarını kaybediyoruz
Türkiye’den bir firma, bayilik için Çin otomobilini çarpışma testine tabi tutmuÅŸ, araç bagajına kadar içeri geçmiÅŸti. Åžimdi Çin’den gelen yedek parçalar sanayiciyi korkutuyor. Türkiye’deki oto yedek parça üreticileri Çin yüzünden dışarıya mal satamadıklarından yakınıyor: “TSE standartlarında ürettiÄŸimiz malı Ä°ngiltere’den Ä°srail’e kadar pek çok ülkeye satıyoruz. Ancak Cezayir pazarını Çin’e kaptırdık. Ä°ran’da ise bize Çin’in fiyatını gösteriyorlar.”
Yedekparça Soruları